Δύο τοπικές ποικιλίες της Πέλλας, το Πράσο Δωροθέας και η Πιπεριά Αλμωπίας, μπαίνουν στο «μικροσκόπιο» ερευνητών και γευσιγνωστών. Μέσω του προγράμματος «GrEaTest – Veggies», ο ΕΛΓΟ-Δήμητρα σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας (Περιφερειακή Ενότητα Πέλλας) επιδιώκει να ταυτοποιήσει και να βελτιώσει γενετικά τις συγκεκριμένες ποικιλίες, ενισχύοντας την ταυτότητά τους στην αγορά. Στόχος είναι να αποκτήσουν προστιθέμενη αξία και να αναγνωριστούν ως Προϊόντα Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ) ή Προϊόντα Γεωγραφικής Ένδειξης (ΠΓΕ).
Πράσο Δωροθέας: Από τη Μικρά Ασία στην Αλμωπία
Σύμφωνα με την Αλίκη Ξανθοπούλου, κύρια ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Γενετικής Βελτίωσης & Φυτογενετικών Πόρων (ΕΛΓΟ Δήμητρα):
- Προέλευση & Ιστορία:
Το πράσο Δωροθέας καλλιεργείται εδώ και 100 χρόνια στον Δήμο Αλμωπίας, έχοντας ρίζες στη Μικρά Ασία. - Διάθεση & Αναπαραγωγή:
Το 85% της παραγωγής φτάνει στην Κεντρική Αγορά Θεσσαλονίκης, ενώ το υπόλοιπο 15% προωθείται μέσω λαϊκών αγορών.
Η ποικιλία αναπαράγεται παραδοσιακά από τους ντόπιους παραγωγούς, συχνά χωρίς ξένες αναμείξεις.
Πιπεριά Αλμωπίας: Πρώτη Ύλη για Παραδοσιακό Καπνιστό Πιπέρι
Στην ίδια περιοχή, η Πιπεριά Αλμωπίας αποτελεί βασικό συστατικό για την παραγωγή κόκκινου πιπεριού και μπουκόβου με ιδιαίτερη γεύση και ποιότητα.
- Παραδοσιακή Επεξεργασία:
- Αφύγρανση των καρπών με κάπνισμα
- Τρίψιμο σε κυλινδρόμυλο ή μέσω νερόμυλων της περιοχής
- Χαρακτηριστικά Ποικιλίας:
- Μικρόσωμος τύπος πιπεριάς, ανθεκτικός σε εχθρούς και ασθένειες
- Περιορισμένες απαιτήσεις σε νερό
- Παραδοσιακή καλλιέργεια πάνω από 100 χρόνια
Παρά το ένδοξο παρελθόν της (βραβείο Άγιος Φραγκίσκος, 1914), η βιομηχανική υποδομή έχασε τη δυναμική της από τη δεκαετία του ’90. Σήμερα η καλλιέργεια συνεχίζεται σε διάσπαρτα χωριά της Αλμωπίας.
Οι Στόχοι της Έρευνας & Οι Μέθοδοι
Το έργο «GrEaTest – Veggies» περιλαμβάνει:
- Γενετικό «Καθάρισμα» & Διαφοροποίηση:
- Με φαινοτυπική και μοριακή ταυτοποίηση.
- Επαναφορά της «γενετικής καθαρότητας» σε πιπεριά και πράσο.
- Ένταξη των νέων βελτιωμένων «πληθυσμών» στον Εθνικό Κατάλογο Ποικιλιών.
- Προστασία & Εμπορική Αξία:
- Σταδιακή αποτροπή μελλοντικής γενετικής μόλυνσης
- Αξιοποίηση για διακριτή εμπορική ταυτότητα (ΠΟΠ/ΠΓΕ)
- Φαινοτυπική Ανάλυση & Τεστ Γεύσης:
- Ανάδειξη οργανοληπτικών χαρακτηριστικών (γεύση, άρωμα, πικάντικη ένταση)
- Συγκριτική γευστική αξιολόγηση σε πάνελ, ανοιχτά σε παραγωγούς, επιστήμονες & καταναλωτές
Οι Ανάγκες της Τοπικής Καλλιέργειας
Σύμφωνα με την κ. Ξανθοπούλου, πολλές παραδοσιακές ποικιλίες έχουν εκτοπιστεί από βελτιωμένες εμπορικές επιλογές. Ωστόσο, οι παλιές, εντόπιες ποικιλίες εξακολουθούν να διασώζονται σε ορισμένες ορεινές κοινότητες, συχνά από υπερήλικες γεωργούς που επιμένουν να διατηρούν την αγροτική παράδοση.
Η έρευνα αποτελεί κρίσιμο «όπλο» για:
- Αειφόρο ανάπτυξη
- Διατήρηση της τοπικής βιοποικιλότητας
- Συμβολή στη φυτογενετική βελτίωση σε επίπεδο εθνικής και ευρωπαϊκής κλίμακας
Τι Μέλλει Γενέσθαι
Με την ολοκλήρωση του έργου:
- Οι καθαρές ποικιλίες Πράσο Δωροθέας & Πιπεριά Αλμωπίας θα διαθέτουν μοναδικό προφίλ (γενετικό & ποιοτικό).
- Η επίσημη εγγραφή στον Εθνικό Κατάλογο θα αποτελέσει βάση για αίτηση ΠΟΠ/ΠΓΕ.
- Θα ενισχυθεί η αναγνώριση και η εμπορική προώθηση των προϊόντων, προσφέροντας πρόσθετο εισόδημα στους ντόπιους παραγωγούς.
«Η διαδικασία προχώρησε ήδη με φαινοτυπική ανάλυση & μοριακές μεθόδους στον ποιοτικό χαρακτηρισμό πιπεριάς και πράσου. Επόμενο βήμα είναι οι δοκιμές γεύσης,» επισημαίνει η κ. Ξανθοπούλου.
Το Πράσο Δωροθέας και η Πιπεριά Αλμωπίας αποτελούν ζωντανά παραδείγματα ελληνικών εντόπιων ποικιλιών με εξαιρετικά χαρακτηριστικά, ικανών να διεκδικήσουν μια θέση ως ΠΟΠ ή ΠΓΕ. Η ταυτοποίηση, η μοριακή βελτίωση και η συστηματική προβολή τους μπορούν να εξασφαλίσουν ότι αυτά τα παραδοσιακά προϊόντα δεν θα χάσουν ποτέ την τοπική τους ταυτότητα και θα αποκτήσουν νέα δυναμική στην αγορά.
Για περισσότερα νέα σχετικά με την έρευνα στο ελληνικό αγροτικό τοπίο και τις προσπάθειες διάσωσης εντόπιων ποικιλιών, επισκεφθείτε το e-agrotis.gr και διαβάστε περισσότερες ειδήσεις για τις τρεχουσες καινοτομίες στην ελληνική γεωργία!
Πηγή: ΑΠΕ ΜΠΕ
